تصور کنید هر روز با بدنی بیدار شوید که انگار در باتلاقی از خستگی فرو رفتهاید؛ خستگیای که نه با خواب بهبود مییابد و نه با استراحت. این، واقعیت روزانه میلیونها نفری است که با سندرم خستگی دست و پنجه نرم میکنند. سندروم خستگی مزمن یا ME/CFS یک بیماری پیچیده و ناتوانکننده است که با خستگی مفرط، دردهای عضلانی، اختلال خواب، کاهش تمرکز و واکنش شدید بدن به فعالیت بدنی شناخته میشود. این بیماری طوری است که حتی استراحت و خواب هم نمیتوانند خستگی آن را جبران کنند.
بسیاری از مبتلایان سالها با این علائم زندگی میکنند بدون آنکه علت مشخصی پیدا کنند. گاهی اطرافیان آنها را به تنبلی یا کمحوصلگی متهم میکنند، اما واقعیت این است که ME/CFS یک مشکل واقعی و شناختهشده در علم پزشکی است—و مقابله با آن نیازمند آگاهی، درک و حمایت است.
در این مقاله با ما همراه باشید تا دربارهی دلایل، نشانهها، چالشهای زندگی با این بیماری و روشهای مدیریت آن بیشتر بدانید. شاید با شناخت بهتر این مشکل، بتوانیم خودمان یا یکی از عزیزانمان را بهتر درک کنیم.
در زنان چهار برابر شایعتر از مردان است. جنسیت زن یکی از عوامل خطر مهم و ثابت است و هورمونها بر پیشرفت بیماری تأثیر میگذارند. زنان به دلیل نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی چالشهای خاصی در تشخیص و درمان دارند. از آنجا که علائم این بیماری مشابه دیگر شرایطی است که معمولاً زنان به آن مبتلا میشوند (مانند کمخونی و فیبرومیالژیا)، تشخیص دقیق و بهموقع آن دشوار است.
علاوه بر این، زنانی که در مورد علائم سندروم خستگی مزمن با پزشکان خود صحبت میکنند، گاهی به اشتباه به اختلالات روانی تشخیص داده میشوند.
در حالی که علائم سندروم خستگی مزمن از فردی به فرد دیگر متفاوت است و معمولاً روزانه نوسان دارد، مبتلایان معمولاً از مشکلات شناختی (مه مغزی)، خستگی مزمن و غیرقابل توضیح، خستگی شدید پس از فعالیتهای جسمی یا ذهنی، اختلالات خواب و درد عضلانی گزارش میدهند.
مشکلات حافظه، تمرکز و پردازش اطلاعات میتواند بر توانایی کار، مطالعه و انجام کارهای روزمره تأثیر بگذارد. علائم با فعالیت جسمی یا ذهنی بدتر میشوند، اما با استراحت کامل بهبود نمییابند.
تمایز بین خستگی و خوابآلودگی عادی مهم است، زیرا ممکن است مشکلات سلامت زمینهای وجود داشته باشد. این حالت که گاهی به آن “فرورفتگی”، “آتشسوزی” یا “بازگشت” گفته میشود، میتواند توسط حداقل تلاشهای شناختی یا جسمی تحریک شود. علائم ME/CFS بیشتر و شدیدتر از خستگی عادی هستند.
دکتر نینا میورهد، محقق ME/CFS و جراح که خود با این بیماری زندگی میکند، میگوید که این وضعیت میتواند با فعالیتی ساده مانند مسواکزدن دندانها نیز تحریک شود. حتی کمترین فعالیت شناختی یا جسمی میتواند منجر به فرورفتن انرژی شود.
اگر شما بیش از شش ماه است که علائمی مشابه ME/CFS دارید، شروع به ثبت علائم خود کنید. شدت، دفعات و مدتزمان علائم را یادداشت کنید و عواملی که به نظر میرسد علائم شما را تشدید یا بهبود میدهند، ذکر کنید. این اطلاعات را با پزشک خود به اشتراک بگذارید.
مجموعهای از تحقیقات نشان میدهند که ارتباط محکمی بین سلامت روده و ME/CFS وجود دارد. میکروارگانیسمهای رودهای، انتقالدهندههای عصبی، هورمونها و پپتیدهایی تولید میکنند که بر عملکرد مغز و رفتار تأثیر میگذارند. عدم تعادل در میکروبیوتای روده میتواند ارتباط سالم بین مغز و روده را مختل کرده و منجر به التهاب شود.
کمبودهای تغذیهای مانند ویتامینهای C و بی کمپلکس، منیزیم، روی، فولیکاسید، ال کارنیتین و کوآنزیم Q10 با شدت و تشدید علائم ME/CFS مرتبط بودهاند. رژیم غذایی و مکملهای غذایی ممکن است در کاهش برخی از آثار آن کمک کنند.
فرآیند تشخیص: پزشکان معمولاً ME/CFS را از طریق فرآیند حذف سایر بیماریها تشخیص میدهند که این روند زمانبر، پرهزینه و کلافهکننده است.
واکنش مغز: نتایج تصویربرداری رزونانس مغناطیسی عملکردی (fMRI) نشان داد که افراد مبتلا به ME/CFS فعالیت کمتری در ناحیه تقاطع تمپورال – پاریتال مغز دارند که ممکن است نحوه ارسال سیگنالها به بدن را مختل کرده و توانایی آن برای حفظ انرژی را کاهش دهد.
ورزش علائم را بدتر میکند: برخلاف بسیاری از بیماریهای مزمن که ورزش مفید است، برنامههای ورزشی و فعالیت میتوانند علائم ME/CFS را تشدید کنند. برخی از مبتلایان نمیتوانند بهراحتی سوخت بدن را به چربیها و قندها تبدیل کنند که برای تأمین انرژی ضروری هستند.
این بیماری در حال افزایش است
به دلیل اثرات بلندمدت کووید-19، انتظار میرود که ME/CFS به طور چشمگیری افزایش یابد. کووید-19 طولانی و ME/CFS مسیرهای مشترک، علائم مشابه و مکانیسمهای زیربنایی مشابه و درمانهای بالقوه دارند.
هر دو بیماری سطح پایین آدنوزینتریفسفات (ATP) به دلیل اختلالات میتوکندری دارند که خستگی مزمن و علائم دیگر را توضیح میدهد.
با خستگی یا خوابآلودگی معمولی تفاوت دارد. این بیماری با خواب مختل شده و خستگی شدید از فعالیتهای روزمره مشخص میشود.
وقتی میخوابیم، بدن ما بافتها را ترمیم و بازسازی میکند، ماهیچهها را میسازد و پروتئینها را سنتز میکند. خواب به سیستم ایمنی کمک میکند تا با بیماریها و عفونتها مبارزه کند و نقشی کلیدی در عملکردهای شناختی دارد.
مکملهای غذایی برای سندروم خستگی مزمن:
